Y học cổ truyền Việt Nam đang đứng trước cơ hội chuyển mình mạnh mẽ nhờ khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số.
Thầy thuốc nam giữa thời đại AI: Cơ hội hay thách thức?
PGS.TS Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Học viện Y – Dược học cổ truyền Việt Nam cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã tạo định hướng quan trọng cho ngành y tế. Theo ông, chuyển đổi số không chỉ là một chủ trương lớn mà còn là xu thế tất yếu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và chăm sóc sức khỏe nhân dân, mở ra nhiều cơ hội và cả thách thức.
Ông Nguyễn Quốc Huy nhấn mạnh, chuyển đổi số tại Học viện không đơn thuần là đầu tư trang thiết bị công nghệ mà là quá trình đổi mới toàn diện từ quản lý, giảng dạy, nghiên cứu đến tư duy và văn hóa học tập. Trong những năm qua, Học viện đã triển khai nhiều giải pháp như hệ thống quản lý học tập (LMS), học liệu điện tử, ngân hàng câu hỏi trực tuyến và từng bước ứng dụng công nghệ dữ liệu cùng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý, phân tích các đề tài nghiên cứu khoa học.
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích như nâng cao chất lượng học tập, tăng hiệu quả giảng dạy và mở rộng cơ hội tiếp cận các tình huống lâm sàng, việc ứng dụng AI trong đào tạo y khoa cũng đặt ra nhiều thách thức. Các nguy cơ được chỉ ra gồm sự phụ thuộc quá mức vào công nghệ, khả năng xuất hiện thông tin thiếu chính xác, nguy cơ rò rỉ dữ liệu y tế cũng như sự chênh lệch về điều kiện tiếp cận công nghệ giữa các cơ sở đào tạo.
Lộ trình phát triển nền tảng số trong y học cổ truyền
Theo kế hoạch, giai đoạn 2025–2027, Học viện Y – Dược học cổ truyền Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện nền tảng LMS, nâng cấp trải nghiệm học tập trực tuyến, phát triển thư viện số về y học cổ truyền và xây dựng cơ sở dữ liệu bài thuốc, dược liệu, bệnh án phục vụ nghiên cứu và ứng dụng AI.
Trong giai đoạn 2028–2030, Học viện đặt mục tiêu ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) trong thực hành lâm sàng nhằm nâng cao kỹ năng chẩn đoán. Đồng thời, các hệ thống phân tích dữ liệu chuyên sâu sẽ được triển khai để dự báo xu hướng bệnh lý và hỗ trợ nghiên cứu y học cá nhân hóa.
Sau năm 2030, Học viện hướng tới xây dựng nền tảng học tập số toàn diện, kết nối sinh viên, bác sĩ và nhà nghiên cứu với các hệ thống trí tuệ nhân tạo, qua đó thúc đẩy hợp tác liên ngành và nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu.
Y học cổ truyền ngày càng được người dân tin tưởng lựa chọn
Tại nhiều cơ sở y học cổ truyền hiện nay, các phương pháp điều trị không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt và dưỡng sinh đang được người dân lựa chọn ngày càng nhiều, đặc biệt trong phục hồi chức năng và điều trị các bệnh mạn tính.
Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Đông đã đưa vào hoạt động Đơn vị điều trị tâm thần kinh – cơ xương khớp chất lượng cao nhằm đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh chuyên sâu của người dân Thủ đô. Đơn vị chuyên khám và điều trị các bệnh lý như đau đầu, đau lưng, viêm quanh khớp vai, di chứng sau đột quỵ và nhiều bệnh lý cơ xương khớp khác.
Bệnh viện hiện áp dụng hiệu quả mô hình kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại, tiếp nhận hàng trăm lượt khám mỗi ngày. Nhiều bệnh nhân đã phục hồi tích cực sau đột quỵ, tai nạn và các bệnh lý cơ xương khớp nhờ sự kết hợp giữa châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt và phục hồi chức năng.
Hiện đại hóa nhưng vẫn giữ gìn giá trị truyền thống
Theo bác sĩ Quách Tuấn Vinh, Trung ương Hội Đông y Việt Nam, hiện đại hóa y học cổ truyền không phải là thay thế hay phủ nhận giá trị truyền thống mà là quá trình kế thừa, chuẩn hóa và phát triển dựa trên nền tảng khoa học hiện đại. Trong bối cảnh các bệnh mạn tính gia tăng, nhu cầu phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe dài hạn ngày càng lớn, việc tích hợp y học cổ truyền với y học hiện đại là xu hướng tất yếu.
Theo định hướng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và chủ trương của Việt Nam, y học cổ truyền cần được phát triển theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa và dựa trên bằng chứng khoa học. Trong mô hình y học tích hợp, y học hiện đại phát huy thế mạnh trong chẩn đoán, cấp cứu và điều trị đặc hiệu, trong khi y học cổ truyền hỗ trợ điều trị, dự phòng bệnh, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Những năm qua, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực trong xây dựng quy trình kỹ thuật y học cổ truyền, phát triển thuốc thảo dược, ứng dụng các phương pháp không dùng thuốc như châm cứu, nhĩ châm, cấy chỉ, xoa bóp – dưỡng sinh, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực.
Bên cạnh việc hiện đại hóa kỹ thuật và phương pháp điều trị, bảo tồn các giá trị văn hóa Đông y vẫn được xem là yếu tố quan trọng để y học cổ truyền phát triển bền vững. Hiện đại hóa y học cổ truyền trong mô hình tích hợp với y học hiện đại được xác định là con đường hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng và khẳng định vị thế của y học cổ truyền Việt Nam trong hệ thống y tế hiện đại.
Báo Lao Động
