Y học cổ truyền Việt Nam có tiềm năng lớn nhưng chưa khai thác tương xứng; cần đầu tư nghiên cứu, công nghệ và chính sách để phát triển bền vững.
Trao đổi với phóng viên Lao Động, bà Trần Thị Trang – Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) – cho biết, ngành y tế đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện chính sách bảo hiểm y tế, cập nhật danh mục thuốc y học cổ truyền (YHCT), phát triển dược liệu trong nước đến đổi mới cơ chế mua sắm, đấu thầu nhằm hiện thực hóa các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Ưu tiên chất lượng, phát huy thế mạnh dược liệu trong nước
Theo bà Trần Thị Trang, tinh thần xuyên suốt trong quá trình xây dựng và cập nhật danh mục thuốc YHCT là thực hiện triệt để các định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
“Đầu tiên là ưu tiên thuốc có chất lượng. Thứ hai là hướng đến khuyến khích sản xuất trong nước, sử dụng nguồn dược liệu trong nước và tiêu chuẩn hóa chất lượng từ khâu dược liệu đến sản xuất thuốc. Thứ ba là ưu tiên các thuốc có bằng chứng lâm sàng, được phát triển từ các bài thuốc cổ phương, bài thuốc gia truyền và các bài thuốc trong sách kinh điển của YHCT”, bà Trang nhấn mạnh.
Hiện Bộ Y tế đã bắt đầu tiếp nhận hồ sơ đề xuất bổ sung thuốc cổ truyền vào danh mục được bảo hiểm y tế chi trả. Quá trình thẩm định sẽ được thực hiện chặt chẽ tương tự thuốc tân dược, song trên tinh thần ưu tiên các sản phẩm phát huy được lợi thế của nền YHCT Việt Nam.
Theo bà Trang, Việt Nam có nguồn dược liệu phong phú, tạo điều kiện hình thành chuỗi giá trị từ nuôi trồng, thu hái, sản xuất đến sử dụng thuốc. Việc phát triển thuốc cổ truyền không chỉ mang ý nghĩa chăm sóc sức khỏe mà còn góp phần thúc đẩy kinh tế nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân ở các vùng trồng dược liệu.
“Thuốc cổ truyền có nhiều ưu điểm như an toàn, ít tác dụng phụ, phù hợp với xu hướng chăm sóc sức khỏe hiện nay. Vì vậy, việc cập nhật danh mục lần này rất quan tâm đến nhóm thuốc này”, bà Trang cho biết.
Đưa thuốc cổ truyền về gần người dân
Một trong những điểm mới đáng chú ý là định hướng mở rộng khả năng tiếp cận thuốc YHCT ngay từ tuyến cơ sở.
Theo bà Trang, trong đợt rà soát lần này, Bộ Y tế đang hướng tới việc không phân biệt cấp chuyên môn kỹ thuật đối với nhiều loại thuốc cổ truyền, qua đó tạo điều kiện đưa thuốc xuống tuyến xã, nơi gần người dân nhất.
“Y học cổ truyền rất phù hợp với chăm sóc người bệnh mãn tính, người cao tuổi, phục hồi sức khỏe và nâng cao thể trạng. Ngay từ giai đoạn bệnh nhẹ, YHCT đã có nhiều ưu thế. Vì vậy, việc cập nhật danh mục thuốc phải đáp ứng xu hướng này và đưa thuốc về gần với người dân hơn”, bà Trang nói.
Song song với đó, Bộ Y tế cũng đang phối hợp rà soát, sửa đổi các quy định liên quan đến đấu thầu và mua sắm thuốc nhằm tháo gỡ khó khăn cho tuyến cơ sở.
Theo bà Trang, mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi để các trạm y tế xã có thể tiếp cận, mua sắm và sử dụng thuốc cổ truyền hiệu quả hơn, đặc biệt trong điều trị các bệnh lý mãn tính và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Mở rộng tối đa danh mục thuốc cổ truyền đủ điều kiện
Lãnh đạo Vụ Bảo hiểm y tế cho biết hiện tỉ trọng thuốc YHCT trong tổng chi thuốc bảo hiểm y tế mới đạt khoảng 5,8%, thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng phát triển của ngành.
“Danh mục thuốc YHCT sẽ được mở hết cỡ, tạo mọi điều kiện cho các thuốc bảo đảm chất lượng được đưa vào sử dụng. Hiện tỉ trọng thuốc YHCT trong tổng chi thuốc bảo hiểm y tế mới chỉ 5,8%, là quá ít”, bà Trang nhận định.
Theo bà, thời gian qua việc phát triển thuốc YHCT gặp không ít khó khăn do cơ chế mua sắm, đấu thầu, nguồn cung dược liệu cũng như các vướng mắc trong tổ chức thực hiện tại cơ sở.
Để khắc phục, Bộ Y tế đang nghiên cứu các giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện danh mục thuốc, cải tiến cơ chế mua sắm đến xây dựng các mô hình phân phối linh hoạt hơn.
Một trong những hướng đi được xem xét là thí điểm cơ chế cấp phát thuốc ngoại trú thông qua nhà thuốc bệnh viện hoặc một số nhà thuốc đủ điều kiện, có kết nối dữ liệu điện tử và ký hợp đồng với cơ quan bảo hiểm xã hội. Người bệnh có thể nhận thuốc theo đơn điện tử, trong khi cơ quan bảo hiểm thực hiện thanh toán sau.
Theo bà Trang, cách làm này sẽ giúp người dân tiếp cận thuốc thuận lợi hơn, đồng thời giảm áp lực mua sắm, dự trữ và đấu thầu tập trung.
Chất lượng vẫn là yêu cầu hàng đầu
Dù ưu tiên phát triển YHCT, Bộ Y tế khẳng định chất lượng thuốc vẫn là nguyên tắc không thể đánh đổi.
Theo bà Trang, thách thức lớn nhất hiện nay là xây dựng hệ thống đánh giá chất lượng phù hợp với đặc thù của thuốc cổ truyền.
Đối với các bài thuốc cổ phương, bài thuốc gia truyền hoặc các bài thuốc đã được sử dụng hiệu quả qua nhiều thế hệ, Bộ Y tế đã có cơ chế miễn giảm một số tiêu chí kỹ thuật nhất định để tránh tạo rào cản không cần thiết.
Tuy nhiên, với các thuốc mới, đặc biệt là thuốc dược liệu được nghiên cứu và phát triển theo hướng hiện đại, yêu cầu về dữ liệu lâm sàng và bằng chứng khoa học vẫn phải được đặt ra.
“Dù là thuốc cổ truyền hay thuốc tân dược thì chất lượng thuốc phải là hàng đầu. Bộ Y tế sẽ có lộ trình và các chính sách hỗ trợ để doanh nghiệp nghiên cứu thực chất, đầu tư bài bản, từ đó tạo ra những sản phẩm có chất lượng cao”, bà Trang khẳng định.
Cơ hội lớn để khẳng định vị thế y học cổ truyền của Việt Nam
Theo Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ mang ý nghĩa trước mắt mà còn mở ra một chiến lược phát triển dài hạn cho YHCT Việt Nam.
Bà cho rằng định hướng chuyển trọng tâm của ngành y tế từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh rất phù hợp với thế mạnh của YHCT trong nâng cao sức khỏe, phục hồi chức năng và chăm sóc người bệnh từ giai đoạn sớm.
“Đây là chỉ đạo có tầm nhìn rất dài hạn, giúp YHCT lấy lại vị thế vốn có và đáng phải có trong hệ thống y tế”, bà Trang nói.
Theo bà, Bộ Y tế đang xây dựng các kế hoạch triển khai cụ thể, từ hoàn thiện pháp luật, sửa đổi cơ chế chính sách, phát triển hệ thống khám chữa bệnh, đào tạo nhân lực, phát triển dược liệu, thúc đẩy sản xuất trong nước đến cải cách cơ chế tài chính và đầu tư cho lĩnh vực YHCT.
“Các nhiệm vụ sẽ phải có đầu mối, có lộ trình, có sản phẩm và thời hạn thực hiện cụ thể”, bà Trang nhấn mạnh.
Bà Trang cũng nhận định đây là giai đoạn đặc biệt thuận lợi để phát triển YHCT khi lĩnh vực này nhận được sự quan tâm và chỉ đạo mạnh mẽ từ Trung ương.
“Có thể nói đây là thời cơ rất thuận lợi, là cơ hội ‘trăm năm mới có một’ để phát triển y học cổ truyền. Ngành y tế chắc chắn sẽ bám sát các chỉ đạo để triển khai hiệu quả trong thời gian tới”, bà Trang cho biết.
Báo Lao Động
