Vì sao AI mang lại tác động y tế lớn hơn tại các thị trường mới nổi

• AI là yếu tố then chốt để xóa bỏ sự bất bình đẳng về y tế giữa các quốc gia có thu nhập thấp, trung bình với phần còn lại của thế giới.
• Tại các quốc gia mới nổi nơi nguồn lực y tế còn khan hiếm, AI mang đến các giải pháp có khả năng mở rộng quy mô với chi phí hợp lý.
• Tận dụng công nghệ sẽ góp phần bảo đảm chăm sóc sức khỏe trở thành một quyền cơ bản của con người.

Sự giao thoa giữa AI và y tế hứa hẹn mở ra tiềm năng to lớn, đặc biệt là trong việc giải quyết những thách thức phức tạp nhất và phá vỡ các rào cản tiếp cận y tế tại các thị trường mới nổi. Đang nhanh chóng trở thành một lực lượng chuyển đổi mạnh mẽ định hình lại cách chúng ta chẩn đoán và điều trị bệnh, AI đóng vai trò trung tâm trong việc xóa bỏ khoảng cách về chăm sóc sức khỏe ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình (LMICs). Công nghệ này có khả năng cách mạng hóa kết quả điều trị của bệnh nhân và mang lại sự chăm sóc bình đẳng cho hàng triệu người hiện đang phải đối mặt với những rào cản y tế lớn.

Tại các thị trường mới nổi, nơi nguồn lực y tế thường khan hiếm và khó tiếp cận, AI mang đến các giải pháp có thể mở rộng quy mô và quan trọng là có mức chi phí hợp lý. Bằng cách tận dụng các đổi mới kỹ thuật số, AI vượt qua mọi giới hạn về địa lý để mở rộng dịch vụ y tế chất lượng đến các nhóm dân cư chưa được hỗ trợ đầy đủ. Điều này đảm bảo quyền tiếp cận bình đẳng vào các nguồn lực và chuyên môn y khoa, bất kể vị trí địa lý hay địa vị kinh tế – xã hội của người bệnh.

Ngoài ra, AI còn cho phép phân tích và diễn giải các khối lượng dữ liệu y tế khổng lồ, giúp phát hiện bệnh sớm và lập kế hoạch điều trị cá nhân hóa. Năng lực này đặc biệt quan trọng tại các quốc gia LMICs, nơi các hệ thống y tế đang phải vật lộn với sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm (NCDs) và trong một số trường hợp là gánh nặng từ tình trạng già hóa dân số. Bằng cách nhận diện bệnh từ giai đoạn phôi thai, AI giúp các chuyên gia y tế can thiệp chủ động, từ đó cải thiện kết quả điều trị lâu dài cho bệnh nhân, đồng thời giảm tải cho toàn bộ hệ thống y tế.

Khơi nguồn đổi mới để cải thiện kết quả điều trị cho bệnh nhân

Châu Phi đang phải đối mặt với vô vàn thách thức y tế phức tạp và đa diện, được định hình bởi sự kết hợp của các yếu tố kinh tế – xã hội, môi trường và chính trị. Mặc dù đã đạt được những tiến bộ đáng ghi nhận trong một số lĩnh vực — như giảm thiểu các bệnh truyền nhiễm và nâng cao tuổi thọ — châu lục này vẫn tiếp tục phải đấu tranh với tình trạng bất bình đẳng và gánh nặng y tế dai dẳng. AI có tiềm năng thay đổi cục diện này thông qua các giải pháp tiết kiệm chi phí và có tính thích ứng cao — hai yếu tố mang tính quyết định đối với các thị trường mới nổi.

Trên khắp châu lục, những bước tiến lớn đang được thực hiện nhằm tận dụng công nghệ vì lợi ích của người bệnh. Năm ngoái, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Châu Phi (Africa CDC) đã cam kết đầu tư vào công nghệ để nâng cao năng lực ứng phó với các tình huống khẩn cấp về y tế công cộng và xây dựng hệ thống y tế kiên cường. Để đạt được các mục tiêu này, Africa CDC đã phát triển một số sáng kiến cốt lõi, tập trung vào việc kết nối kỹ thuật số cho tất cả các cơ sở y tế tại Châu Phi, thúc đẩy đổi mới công nghệ y tế nội địa và tăng cường giám sát dịch bệnh.

Điều quan trọng là các đổi mới như y học từ xa (telemedicine), ứng dụng y tế di động và bệnh án điện tử đang phá vỡ các rào cản y tế truyền thống, đặc biệt là ở các vùng sâu vùng xa nơi các cộng đồng nông thôn trước đây từng rất chật vật để tiếp cận dịch vụ y tế:

• Nền tảng y học từ xa: Kết nối bệnh nhân với các chuyên gia y tế từ xa, cung cấp dịch vụ tư vấn, chẩn đoán và thậm chí là khuyến nghị điều trị chỉ qua điện thoại thông minh hoặc máy tính.
• Ứng dụng y tế di động: Cung cấp các nguồn tài nguyên quý giá cho việc giáo dục sức khỏe, quản lý thuốc men và theo dõi các bệnh mãn tính.
• Bệnh án kỹ thuật số: Giúp hợp lý hóa quy trình quản lý thông tin bệnh nhân.

Những tiến bộ này không chỉ nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế mà còn trao quyền cho các cá nhân tự chủ động làm chủ sức khỏe của chính mình.

Tại AstraZeneca, chúng tôi đang nỗ lực cung cấp một nền tảng để hỗ trợ điều này và thúc đẩy các đổi mới y tế quan trọng thông qua Trung tâm Châu Phi thuộc Mạng lưới A.Catalyst (A.CN). Mạng lưới này kết nối các doanh nghiệp, công ty khởi nghiệp, học giả, chính phủ, các tổ chức y tế và các ngành công nghiệp khác dưới một mục tiêu chung: khơi nguồn đổi mới sáng tạo để đảm bảo kết quả sức khỏe tốt hơn và bình đẳng hơn cho người bệnh.

Tầm soát bệnh bằng trí tuệ nhân tạo (AI)

Tại Châu Phi, tỷ lệ tử vong trên số ca mắc ung thư vú vẫn ở mức cao hơn đáng kể so với các khu vực khác, phần lớn do các thách thức như cơ sở hạ tầng thiếu thốn tại các vùng nông thôn. Một công ty có tên Medsol AI Solutions tại Nam Phi đang nỗ lực giải quyết thách thức này bằng cách phát triển đầu dò siêu âm tích hợp Wi-Fi tiên tiến dùng để phát hiện nhanh ung thư vú.

Công nghệ đổi mới này tận dụng các thuật toán AI để phân tích dữ liệu hình ảnh y khoa một cách nhanh chóng, cho phép các nhân viên y tế xác định và chẩn đoán ung thư vú ở những giai đoạn sớm nhất. Ứng dụng chẩn đoán nhanh đi kèm giúp các can thiệp điều trị diễn ra sớm hơn, trong khi thiết bị đầu dò di động cho phép mở rộng dịch vụ tầm soát đến những vùng có cơ sở hạ tầng y tế còn hạn chế.

Một thành công tương tự cũng đã được ghi nhận tại Kenya trong việc giảm tỷ lệ tử vong nhờ vào hệ thống chẩn đoán tim mạch từ xa bằng AI, nghĩa là bệnh nhân có thể được tầm soát và chẩn đoán chính xác bất kể họ đang ở đâu.

Chúng ta cũng biết rằng sức khỏe của hành tinh và sức khỏe của con người có mối liên kết không thể tách rời. Châu Phi đang phải chịu tổn thất nặng nề từ tác động của biến đổi khí hậu, điều này đang làm tổn hại đến an ninh lương thực, nguồn nước và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Ngành y tế là một nguồn phát thải carbon đáng kể trên toàn cầu, đặc biệt là trong các bối cảnh mà bệnh lý đã tiến triển quá nặng. Nếu chúng ta có thể phát hiện và điều trị bệnh sớm hơn thông qua các giải pháp kỹ thuật số, chúng ta cũng sẽ giảm thiểu được các tác động tiêu cực lên môi trường.

Hiệu ứng cộng hưởng tại các thị trường mới nổi

Mặc dù tác động của AI đối với y tế mang tính toàn cầu, nhưng ý nghĩa của nó lại được phóng đại lên gấp nhiều lần tại các thị trường mới nổi. Tại đây, sự hội tụ của AI và đổi mới kỹ thuật số đang tái định hình phương thức cung ứng dịch vụ y tế. Bằng cách khai thác tiềm năng của AI, các thị trường mới nổi có thể giảm bớt áp lực cho các hệ thống y tế vốn đã quá tải và nuôi dưỡng các kết quả sức khỏe bền vững cho người dân. Hơn thế nữa, các sáng kiến thúc đẩy bởi AI còn trao quyền cho các nhân viên y tế địa phương, trang bị cho họ những công cụ và hiểu biết cần thiết để cung cấp dịch vụ chăm sóc chất lượng một cách hiệu quả.

Tiềm năng chuyển đổi của công nghệ trong y tế là không thể phủ nhận, đặc biệt là trong việc giải quyết các thách thức cấp bách mà các thị trường mới nổi đang đối mặt. Bằng cách tận dụng các năng lực này, chúng ta có thể xây dựng một tương lai nơi y tế chất lượng không phải là một đặc quyền, mà là một quyền cơ bản của con người. Khi điều hướng qua những phức tạp của nền y tế toàn cầu, chúng ta cần đón nhận công nghệ y tế và AI như những chất xúc tác cho những thay đổi tích cực, thúc đẩy chúng ta tiến về một thế giới khỏe mạnh hơn, bền vững hơn và bình đẳng hơn.

Thanh Lê (Dịch Weforum.com)